Popielec - Środa Popielcowa
Znane przez każdego Polaka święto Popielec, lub Środa Popielcowa to w kalendarzu katolickim początek Wielkiego Postu, 40-dniowego okresu postnego poprzedzającego Wielkanoc (dokładnie 46 dni, wliczając w to niedziele). Wstępna Środa, jako święto ruchome, przypada na dzień pomiędzy 5 lutego, a 10 marca. W ten dzień popiół do sypania głów używany jest przez kapłana na znak pokuty. Tradycyjnie, popiół do sypania głów pochodzi ze spalonych palm poświęconych w ubiegłoroczną Niedzielę Palmową. Tradycja naznaczania głów popiołem sięga aż do VIII wieku, a w wieku XI, papież Urban II ustanowił Popielec jako obowiązujący zwyczaj w kościele katolickim. Obecnie nie jest to dzień traktowany jako wolny od pracy.
Obchody Środy Popielcowej
Środa popielcowa obchodzona jest w następujący sposób: po homilii, w trakcie liturgii słowa, w miejsce aktu pokuty, ksiądz zachęca wiernych do złączenia się z nim w modlitwie o poświęcenie popiołu. Jest tu mowa o czterdziestodniowym poście i pokucie, o charakterze błagalnym z oczyszczenia z grzechów, co ma przygotować wiernych do godnego uczestnictwa w Misterium Paschalnym Chrystusa. Jednak Wstępna Środa to nie byłby Popielec, gdyby nie charakterystyczny akt posypywania głów popiołem. Odmawiane są przy tym modlitwy oraz śpiewane są antyfony z Pisma Świętego.
Symbolika posypywania głowy popiołem
Początek Wielkiego Postu nakazuje katolikom wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych oraz post ścisły, tj. uszczuplenie ilości posiłków w ciągu dnia do trzech, a tych, w których najadamy się do syta do jednego w trakcie dnia. Popiół symbolizuje też skruchę i przemijanie życia, nawiązując do powiedzenia: prochem jesteś i w proch się obrócisz, mającego skłaniać do duchowej odnowy i przypominającego o kruchości życia ludzkiego. Co ciekawe, w większości krajów, przyjęte jest wykonywanie przez kapłana znaku krzyża z popiołu na czole, w Polsce powszechniej przyjął się zwyczaj posypywania głów. Popielec to temat często wykorzystywany w przedstawieniach malarskich zarówno polskich, jak i zagranicznych artystów.